Przejdź do treści
Ankieta: AI w rolnictwie Zaproszenie do ankiety: AI w rolnictwie · Czy AI przyda Ci się w gospodarstwie? WypełnijWypełnij ankietę ›
KartaPola.pl Zaloguj

Fazy rozwojowe kukurydzy w skali BBCH – tabela i opis faz

Fazy rozwojowe kukurydzy w skali BBCH: liczenie liści, wiechowanie, kwitnienie, dojrzałość mleczna i woskowa. Tabela faz i wpis fazy do ewidencji.

Redakcja KartaPola zaktualizowano 6 min czytania

W skrócie

Skala BBCH kukurydzy opisuje rozwój rośliny dwucyfrowym kodem od 00 do 99: pierwsza cyfra to faza główna, druga to faza szczegółowa. W kukurydzy występuje osiem faz głównych, bo fazy 2 i 4 nie ma. Najważniejsze kody to fazy liści (10–19), wydłużanie pędu (30–39), wiechowanie (51–59), kwitnienie wiechy i kolby (61–69) oraz dojrzewanie ziarna od dojrzałości mlecznej do pełnej (71–89).

Spis treści · 11 sekcji
  1. W skrócie
  2. Co oznacza skala BBCH kukurydzy?
  3. Jakie są fazy główne rozwoju kukurydzy w skali BBCH?
  4. Jakie są fazy liściowe kukurydzy (00–19)?
  5. Jakie fazy BBCH obejmują wydłużanie pędu i wiechowanie (30–59)?
  6. Jak opisać kwitnienie kukurydzy: wiecha i kolba (61–69)?
  7. Jakie są fazy dojrzewania ziarna kukurydzy (71–99)?
  8. Jak rozpoznać fazę rozwojową kukurydzy na polu?
  9. Jak czytać zakres BBCH na etykiecie środka ochrony roślin?
  10. Jak wpisać fazę BBCH do ewidencji zabiegów?
  11. Pytania i odpowiedzi

Co oznacza skala BBCH kukurydzy?

Skala BBCH kukurydzy to dwucyfrowy kod fazy rozwojowej rośliny od 00 do 99. Pierwsza cyfra oznacza fazę główną (0–9), a druga fazę szczegółową w jej obrębie. Kody opisuje monografia BBCH wydana przez Julius Kühn-Institut. Ogólne zasady skali, wspólne dla wszystkich upraw, opisuje tekst o fazach rozwojowych zbóż w skali BBCH.

Fazę ocenia się na pędzie głównym typowych roślin. Gdy faza ma opisać całe pole, opis powinien pasować do co najmniej połowy roślin. Kody i opisy faz w tabelach poniżej pochodzą z monografii BBCH (Meier U. red., JKI 2018, licencja CC BY 4.0). Tłumaczenie i skróty: redakcja KartaPola.

Jakie są fazy główne rozwoju kukurydzy w skali BBCH?

W kukurydzy występuje osiem faz głównych. Faz 2 i 4 nie ma.

Kod Faza główna Co widać na polu
0 Kiełkowanie Ziarniak kiełkuje, koleoptyl przebija glebę
1 Rozwój liści Kolejne liście na pędzie głównym
2 Nie występuje –
3 Wydłużanie pędu Łodyga rośnie, kolejne kolanka da się wyczuć
4 Nie występuje –
5 Wiechowanie Wiecha pojawia się na szczycie pędu i się rozdziela
6 Kwitnienie Wiecha pyli, z kolby wychodzą znamiona
7 Rozwój ziarniaków Ziarno rośnie, ma zawartość mleczną
8 Dojrzewanie Dojrzałość woskowa, fizjologiczna i pełna
9 Zamieranie Roślina zamiera; 99 to zebrany plon

Jakie są fazy liściowe kukurydzy (00–19)?

Kod Opis fazy
00 Suchy ziarniak
05 Korzeń zarodkowy wydostaje się z ziarniaka
07 Koleoptyl wydostaje się z ziarniaka
09 Wschody: koleoptyl przebija powierzchnię gleby
10 Pierwszy liść wychodzi z koleoptylu
11 Pierwszy liść rozwinięty
12 2 liście rozwinięte
13 3 liście rozwinięte
14–18 Kolejno 4–8 liści rozwiniętych
19 9 lub więcej liści rozwiniętych

Liść jest rozwinięty, gdy widać jego języczek albo szczyt następnego liścia. Wydłużanie pędu może zacząć się przed fazą 19. Wtedy przechodzi się do kodów 30 i dalszych.

Jakie fazy BBCH obejmują wydłużanie pędu i wiechowanie (30–59)?

Kod Opis fazy
30 Początek wydłużania pędu
31 Pierwsze kolanko wyczuwalne
32 2 kolanka wyczuwalne
33 3 kolanka wyczuwalne
39 9 lub więcej kolanek wyczuwalnych
51 Początek wiechowania: wiecha wyczuwalna na szczycie pędu
53 Widoczny wierzchołek wiechy
55 Środek wiechowania: środkowa część wiechy zaczyna się rozdzielać
59 Koniec wiechowania: wiecha całkowicie wysunięta i rozdzielona

Wiecha może pojawić się wcześniej, przed dziewiątym kolankiem. Wtedy przechodzi się do kodów 51 i dalszych. Kodu 51 nie ma w polskim kluczu z metodyki IOR-PIB. Opis w tabeli to tłumaczenie z monografii.

Jak opisać kwitnienie kukurydzy: wiecha i kolba (61–69)?

Kukurydza ma kwiaty męskie w wiesze i żeńskie w kolbie. Monografia opisuje oba rodzaje kwiatów osobno.

Kod Wiecha (kwiaty męskie) Kolba (kwiaty żeńskie)
61 Widoczne pręciki w środkowej części wiechy Szczyt kolby wychodzi z pochwy liściowej
63 Początek pylenia Widoczne końce znamion
65 Kwitnie górna i dolna część wiechy Znamiona całkowicie wysunięte
67 Kwitnienie zakończone Znamiona zasychają
69 Koniec kwitnienia Znamiona całkowicie suche

Polski klucz IOR-PIB opisuje kod 67 dla wiechy jako „pełnia kwitnienia”. W monografii kod 67 oznacza kwitnienie zakończone.

Jakie są fazy dojrzewania ziarna kukurydzy (71–99)?

Monografia podaje przy fazach ziarna orientacyjną zawartość suchej masy w ziarnie.

Kod Opis fazy Sucha masa ziarna
71 Początek rozwoju ziarna: ziarniaki w fazie pęcherzyka ok. 16%
73 Wczesna dojrzałość mleczna –
75 Ziarniaki w środku kolby żółtawobiałe (zależnie od odmiany), zawartość mleczna ok. 40%
79 Prawie wszystkie ziarniaki osiągnęły ostateczną wielkość –
83 Wczesna dojrzałość woskowa: zawartość ziarniaka miękka ok. 45%
85 Dojrzałość woskowa: ziarniaki żółtawe do żółtych (zależnie od odmiany) ok. 55%
87 Dojrzałość fizjologiczna: czarna plamka u podstawy ziarniaków ok. 60%
89 Dojrzałość pełna: ziarniaki twarde i błyszczące ok. 65%
97 Roślina martwa, łamie się –
99 Zebrany plon –

Jak rozpoznać fazę rozwojową kukurydzy na polu?

Oceń kilka typowych roślin w różnych miejscach pola. Na każdej roślinie licz organy na pędzie głównym. Fazą pola jest faza, którą ma co najmniej połowa roślin.

Koleoptyl to nie liść

Koleoptyl to pochewka, która jako pierwsza przebija glebę (09). Pierwszy liść wychodzi z niego w fazie 10, a rozwinięty pierwszy liść to faza 11. Liście licz od najniższego, także te, które już żółkną.

Liczenie liści: BBCH a metoda kołnierzykowa (V)

W materiałach amerykańskich fazę kukurydzy zapisuje się literą V, np. V6. W tej metodzie liczy się tylko liście z widocznym kołnierzykiem. W skali BBCH liść jest rozwinięty już wtedy, gdy widać jego języczek albo szczyt następnego liścia. Dlatego wynik w skali V i w skali BBCH dla tej samej rośliny może się różnić. Etykiety środków ochrony roślin podają fazy w skali BBCH.

Liście i kolanka przybywają równolegle

Gdy kukurydza zaczyna wydłużać pęd, nadal wytwarza liście. Monografia pozwala zapisać obie fazy z ukośnikiem, np. 17/31. Kody porównuje się tylko w obrębie jednej fazy głównej. Gdy etykieta podaje granicę w liściach, policz liście. Gdy podaje ją w kolankach, sprawdź kolanka.

Wiechowanie to jeszcze nie pylenie

Wiecha widoczna na szczycie rośliny (53–59) jeszcze nie kwitnie. Pylenie zaczyna się w fazie 63. Faza 61 to widoczne pręciki w środkowej części wiechy.

Jak czytać zakres BBCH na etykiecie środka ochrony roślin?

Etykieta środka ochrony roślin podaje termin stosowania fazami BBCH, w zapisie „do BBCH X” albo „od BBCH X do BBCH Y”. Przykładowy zapis „od BBCH 12 do BBCH 18” oznacza okres od 2 do 8 rozwiniętych liści. Faza kukurydzy w dniu zabiegu musi mieścić się w tym zakresie.

Etykieta środka rozstrzyga o terminie, dawce i liczbie zabiegów. Zabieg poza zakresem faz z etykiety jest stosowaniem niezgodnym z etykietą. Ilość środka na opryskiwacz policzysz według tekstu jak obliczyć dawkę oprysku na hektar.

Jak wpisać fazę BBCH do ewidencji zabiegów?

Rozporządzenie (UE) 2023/564 wymaga fazy BBCH w ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin w stosownych przypadkach: gdy etykieta wiąże stosowanie z fazą rozwojową albo faza ma znaczenie dla zabiegu. Wpisanie fazy przy każdym zabiegu usuwa pytanie, czy dany przypadek był stosowny. Wpisz fazę z dnia zabiegu, np. „kukurydza (ZEAMX), BBCH 14”. Pozostałe kolumny pokazuje wzór ewidencji zabiegów ochrony roślin.

W ewidencji zabiegów w aplikacji KartaPola fazę wybiera się w formularzu zabiegu ze słownika BBCH:

  1. Wybierz uprawę „Kukurydza”. Przy nowym zabiegu aplikacja rozpoznaje uprawę z zaznaczonego pola.
  2. Wybierz fazę z typowych terminów zabiegów albo rozwiń pełną skalę.
  3. Sprawdź podpowiedź. Aplikacja może zaproponować fazę według miesiąca zabiegu. To podpowiedź z kalendarza, więc fazę na polu potwierdź sam.
  4. Gdy faza nie dotyczy danego zastosowania, zaznacz „Nie dotyczy”.

Faza trafia do rejestru ŚOR w PDF i do eksportu danych w CSV albo JSON. Zabieg na powierzchni bez fazy i bez zaznaczenia „Nie dotyczy” aplikacja oznacza jako brak w ewidencji. W aplikacji na telefonie fazę wybiera się z listy albo wpisuje własny kod BBCH.

Prowadź ewidencję prac polowych w KartaPola

Pola z działkami ewidencyjnymi, zabiegi ŚOR ze środkami z rejestru MRiRW, nawożenie i zbiory — w telefonie i w przeglądarce.

Załóż darmowe konto

Pytania i odpowiedzi

Ile faz rozwojowych ma kukurydza w skali BBCH?

Kukurydza ma osiem faz głównych: kiełkowanie (0), rozwój liści (1), wydłużanie pędu (3), wiechowanie (5), kwitnienie (6), rozwój ziarniaków (7), dojrzewanie (8) i zamieranie (9). Faz głównych 2 i 4 w kukurydzy nie ma.

Co oznacza BBCH 16 w kukurydzy?

BBCH 16 to faza 6 rozwiniętych liści. Liść jest rozwinięty, gdy widać jego języczek albo szczyt następnego liścia. Koleoptylu nie liczy się jako liścia.

Jaka faza BBCH to wiechowanie kukurydzy?

Wiechowanie to fazy 51–59. BBCH 51 to wiecha wyczuwalna na szczycie pędu, BBCH 53 to widoczny wierzchołek wiechy, a BBCH 59 to wiecha całkowicie wysunięta i rozdzielona. Pylenie zaczyna się dopiero w fazie 63.

Co oznacza czarna plamka na ziarnie kukurydzy?

Czarna plamka, czyli ciemna warstwa u podstawy ziarniaków, wyznacza dojrzałość fizjologiczną: BBCH 87. Ziarno zawiera wtedy około 60% suchej masy.

Czy fazę BBCH kukurydzy trzeba wpisać do ewidencji zabiegów?

Rozporządzenie (UE) 2023/564 wymaga fazy BBCH w stosownych przypadkach, czyli gdy etykieta wiąże stosowanie środka z fazą rozwojową albo faza ma znaczenie dla zabiegu. Wpisanie fazy przy każdym zabiegu usuwa wątpliwość, czy dany przypadek był stosowny.

Źródła

  1. Meier U. (red.), Growth stages of mono- and dicotyledonous plants. BBCH Monograph, Julius Kühn-Institut, Quedlinburg 2018 (CC BY 4.0) – rozdz. 1.1 i 1.3.3 Maize
  2. IOR-PIB, Metodyka integrowanej ochrony kukurydzy dla doradców, Poznań 2019 – rozdz. 15 Fazy rozwojowe kukurydzy
  3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/564 – treść i format ewidencji środków ochrony roślin
  4. Rozporządzenie (WE) nr 1107/2009, art. 55 i art. 67 – stosowanie zgodne z etykietą i ewidencja

Redakcja KartaPola

Zespół redakcyjny KartaPola.pl. Opisuje zmiany w przepisach dla rolników – przede wszystkim ewidencję zabiegów ochrony roślin – na podstawie dokumentów źródłowych.

Więcej o autorze

Zaktualizowano: 27 października 2026

Prowadź rejestr ŚOR w telefonie

Załóż darmowe konto