Okres karencji i okres prewencji po oprysku – co to jest, gdzie je sprawdzić i jak policzyć termin zbioru

Co to jest okres karencji?

Okres karencji to czas od ostatniego zastosowania środka ochrony roślin do dnia zbioru rośliny uprawnej. Etykieta podaje go w dniach, osobno dla każdej uprawy. Przed jego upływem plonu z pola się nie zbiera.

Wymóg wynika z przepisów Unii Europejskiej. Zezwolenie na środek ochrony roślin określa okres pomiędzy ostatnim zastosowaniem a zbiorem (art. 31 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 1107/2009). Etykieta podaje bezpieczne odstępy czasu między ostatnim zabiegiem a zbiorem plonów oraz ich wykorzystaniem lub spożyciem (załącznik I do rozporządzenia nr 547/2011).

Przy części upraw w miejscu liczby dni etykieta wpisuje „nie dotyczy” albo „nie wymagany”. Tak bywa przy roślinach ozdobnych i w szkółkach leśnych, ale też przy niektórych uprawach polowych. Słowo „karencja” ma też znaczenie w ubezpieczeniach i kredytach – ten tekst dotyczy wyłącznie środków ochrony roślin.

Co to jest okres prewencji?

Okres prewencji to czas od zastosowania środka do dnia, w którym na obszar objęty zabiegiem mogą wejść ludzie i zostać wprowadzone zwierzęta. Etykieta podaje go w dniach albo jako warunek, np. „nie wchodzić do czasu całkowitego wyschnięcia cieczy użytkowej na powierzchni roślin”.

Zezwolenie może określać okres między zastosowaniem środka a wejściem na obszar zabiegu (art. 31 ust. 4 lit. h rozporządzenia nr 1107/2009). Ustawa o środkach ochrony roślin nakazuje planować zabieg z uwzględnieniem okresu, w którym ludzie będą przebywać na obszarze objętym zabiegiem (art. 35 ust. 1). W szklarniach i magazynach etykieta może dodać zwrot „Dokładnie wietrzyć obszar poddany zabiegowi” albo „Przed ponownym wejściem poczekać do wyschnięcia cieczy”.

Pszczół dotyczą osobne zwroty na etykiecie, np. „nie stosować na rośliny uprawne w czasie kwitnienia”, „nie stosować kiedy występują kwitnące chwasty” albo „usuwać lub przykrywać ule podczas zabiegu” – także przez podany na etykiecie czas po zabiegu. Fazę rozwojową, w której środka nie wolno stosować, etykieta podaje w skali BBCH – opisujemy ją w tabeli faz rozwojowych zbóż.

Czym karencja różni się od prewencji?

Gdzie sprawdzić okres karencji i prewencji?

Oba okresy są na etykiecie środka, pod nagłówkami z tabeli wyżej. Gdy na opakowaniu brakuje miejsca, mogą być w dołączonej ulotce – ulotka jest wtedy częścią etykiety (załącznik I pkt 2 do rozporządzenia nr 547/2011).

Aktualne etykiety publikuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na gov.pl:

• Etykiety, zezwolenia, pozwolenia i decyzje środków ochrony roślin – lista alfabetyczna (A–B, C–D i dalej) z plikami etykiet i decyzji zmieniających zezwolenie.
• Wyszukiwarka środków ochrony roślin – szuka przede wszystkim po uprawie i agrofagu, także po substancji czynnej i rodzaju środka. Ministerstwo zaleca sprawdzić jej wynik w rejestrze i na etykiecie.
• Rejestr środków ochrony roślin – numer zezwolenia, termin ważności i posiadacz zezwolenia.

Okres karencji może się zmienić. Decyzja o zmianie zezwolenia potrafi nadać nowe brzmienie całemu załącznikowi z okresami karencji. Zdarza się też, że ministerstwo wydłuża karencję, a w obrocie są jeszcze opakowania ze starą etykietą. Przed zabiegiem warto więc porównać etykietę z opakowania z jej aktualną wersją na gov.pl.

Jak policzyć termin zbioru po oprysku?

Okres karencji liczy się od dnia ostatniego zastosowania środka na danej uprawie. Najwcześniejszy dzień zbioru to data ostatniego zabiegu plus liczba dni karencji z etykiety.

Przykład: ostatni zabieg 10 czerwca, karencja z etykiety 35 dni. Zbiór jest możliwy najwcześniej 15 lipca.

• Kilka zabiegów tym samym środkiem – liczy się ostatni.
• Kilka środków w sezonie albo mieszanina zbiornikowa – każdy środek ma własną karencję z etykiety. Zbiór wyznacza ta, która mija najpóźniej.
• Ten sam środek na różnych uprawach – karencja może być różna dla każdej uprawy, więc liczy się wartość dla uprawy na danym polu.
• Ta sama uprawa, inny agrofag – etykieta potrafi podać inną karencję zależnie od zwalczanego agrofaga, np. w sadzie jabłoniowym inną przy mszycach, a inną przy owocówce.

Etykieta często dopuszcza zabieg aż „do zbioru rośliny z zachowaniem okresu karencji”. Późny zabieg jest wtedy możliwy, jeśli od niego do zbioru minie pełna karencja.

Co grozi za zbiór przed upływem karencji?

Zabieg wykonany zbyt blisko zbioru, bez zachowania karencji, to stosowanie środka niezgodnie z wymaganiami z etykiety. Ustawa o środkach ochrony roślin uznaje je za wykroczenie, za które grozi grzywna (art. 76 ust. 1 pkt 19).

Jeśli wojewódzki inspektor ochrony roślin w toku kontroli stosowania środków stwierdzi na podstawie badań próbek, że płody rolne zawierają pozostałości w ilości stwarzającej zagrożenie dla konsumenta, zakazuje decyzją przeznaczania ich do spożycia i wprowadzania do obrotu oraz określa, co z nimi zrobić (art. 46 ustawy). Decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. W integrowanej produkcji roślin podmiot certyfikujący bada próbki na pozostałości u co najmniej 20 % producentów z rejestru (art. 56 ust. 3).

Okres prewencji też ma znaczenie prawne. Stosowanie środka bez uwzględnienia okresu, w którym ludzie będą przebywać na obszarze objętym zabiegiem, jest wykroczeniem z art. 76 ust. 1 pkt 20 lit. b ustawy.

Jakie dokumenty sprawdza inspektor podczas wizyty w gospodarstwie, opisuje tekst kontrola PIORiN – jakie dokumenty musi mieć rolnik.

Jak zapisać karencję w ewidencji zabiegów?

Okresu karencji nie ma w zakresie danych wymaganych w ewidencji zabiegów ochrony roślin. Ewidencja jest jednak podstawą jego liczenia: data zabiegu, środek i uprawa przy każdym polu wystarczą, żeby wyznaczyć najwcześniejszy dzień zbioru.

Wzór ewidencji zabiegów ochrony roślin ma zalecaną kolumnę „Uwagi”. Wpisuje się w niej m.in. termin zbioru, żeby przy kontroli było widać, że karencję zachowano.

W aplikacji do ewidencji zabiegów KartaPola każdy zabieg ma datę, pole, uprawę i środek. Listę prac zawęzisz do pola, uprawy albo rodzaju pracy, więc ostatni zabieg przed zbiorem widać od razu. W Katalogu ŚOR przy części środków jest link do etykiety z gov.pl. Okresu karencji aplikacja nie liczy – liczbę dni bierze się z etykiety.